Jullie praten veel, maar lijken elkaar steeds minder te bereiken. Een gesprek over iets kleins verandert in een discussie, dezelfde onderwerpen keren telkens terug of één van jullie haakt uiteindelijk af omdat praten toch niets lijkt op te lossen.
Communicatieproblemen binnen een relatie gaan vaak niet alleen over hoe je met elkaar praat. Wat tijdens zo'n gesprek gebeurt, kan onderdeel zijn van een patroon waarin jullie steeds opnieuw terechtkomen.
In mijn praktijk in Utrecht help ik stellen om die patronen beter te herkennen. Niet om één perfecte manier van communiceren aan te leren, maar om te begrijpen wat er tussen jullie gebeurt en wat ieder zelf kan doen om daar beweging in te brengen.
We praten, maar komen nergens
Wanneer je het ergens niet over eens bent, ligt het voor de hand om uit te leggen waarom jij iets op een bepaalde manier ziet.
Als je partner het vervolgens nog steeds niet begrijpt, ga je het misschien nog beter uitleggen. Je geeft meer argumenten, probeert duidelijk te maken waarom jouw reactie logisch is of wijst erop wat de ander anders zou moeten doen.
Je partner doet ondertussen mogelijk precies hetzelfde.
Dan wordt een gesprek gemakkelijk een poging om elkaar te overtuigen.
Hoe belangrijker het onderwerp voor jullie is, hoe sterker die neiging kan worden. Maar wanneer beiden vooral bezig zijn het eigen standpunt duidelijk te maken, wordt het steeds moeilijker om werkelijk te horen wat de ander probeert te vertellen.
Steeds dezelfde ruzie
Veel stellen herkennen dat bepaalde gesprekken bijna voorspelbaar verlopen.
Je weet misschien al welke reactie er van je partner komt. Je weet zelfs wat je vervolgens zelf gaat zeggen. Toch belanden jullie weer in dezelfde discussie.
Vanuit systeemtherapie kijk ik niet in de eerste plaats naar wie ermee begint of wie gelijk heeft. Interessanter is de wisselwerking die tussen jullie is ontstaan.
Wat doet jouw reactie met je partner? Hoe reageert je partner daarop? En wat roept die reactie vervolgens weer bij jou op?
Zo kan een cirkel ontstaan waarin gedrag van de één het gedrag van de ander versterkt.
Wanneer jullie die cirkel leren herkennen, kan er een belangrijk verschil ontstaan: het probleem is dan niet langer alleen wat mijn partner doet, maar ook het patroon waarin jullie samen terechtkomen.
Wat gebeurt er onder het gesprek?
De zichtbare discussie gaat vaak over de inhoud.
Wie doet wat in het huishouden? Hoeveel tijd brengen jullie samen door? Hoe gaan jullie met geld om? Hoe vaak zien jullie familie? Hoe verdelen jullie aandacht tussen werk, kinderen en relatie?
Maar onder zo'n gesprek kan iets anders spelen.
Misschien voelt de één zich niet belangrijk of niet gezien. Misschien ervaart de ander vooral kritiek en het gevoel het nooit goed te kunnen doen. De één gaat daardoor harder aandringen, terwijl de ander zich steeds verder terugtrekt.
Dan gaat de ruzie aan de oppervlakte nog steeds over het oorspronkelijke onderwerp, terwijl er ondertussen gevoelens van afwijzing, onzekerheid, boosheid of eenzaamheid meespelen.
Daar proberen we in de gesprekken zicht op te krijgen.
Aanvallen en terugtrekken
Een patroon dat binnen relaties kan ontstaan, is dat de ene partner steeds sterker contact probeert te krijgen terwijl de andere partner zich juist terugtrekt.
Hoe meer de één aandringt, vragen stelt of kritiek uit, hoe groter bij de ander de behoefte kan worden om het gesprek te beëindigen.
Maar dat terugtrekken kan bij de eerste partner juist het gevoel versterken dat de ander niet geïnteresseerd is of de relatie niet belangrijk vindt. Die gaat daardoor nog harder proberen contact te maken.
Beiden reageren dan begrijpelijk vanuit hun eigen ervaring, maar de combinatie van die reacties zorgt ervoor dat jullie steeds verder van elkaar verwijderd raken.
Binnen EFT en systeemtherapie kijken we daarom naar de hele beweging tussen jullie in plaats van naar één afzonderlijke reactie.
Luisteren zonder direct te reageren
Werkelijk luisteren naar je partner kan lastig zijn wanneer wat de ander zegt iets bij jou raakt.
Misschien hoor je kritiek en wil je jezelf onmiddellijk verdedigen. Misschien vind je dat het verhaal van de ander niet klopt en wil je dat corrigeren. Of je begint tijdens het luisteren al na te denken over wat je straks terug wilt zeggen.
Dan luister je niet meer alleen om de ander te begrijpen.
In relatietherapie kunnen we vertragen wat er normaal heel snel gebeurt.
Wat zegt je partner eigenlijk? Wat doet dat met jou? En kun je eerst proberen te begrijpen wat de ander ervaart voordat je jouw eigen reactie geeft?
Begrijpen betekent daarbij niet automatisch dat je het met elkaar eens moet zijn.
Twee mensen kunnen dezelfde gebeurtenis verschillend ervaren en beide ervaringen kunnen naast elkaar bestaan.
Van de ander naar jezelf
Wanneer een gesprek vastloopt, gaat veel aandacht vaak naar de ander:
Als jij nou eens...
Jij doet altijd...
Jij luistert nooit...
Waarom kun jij niet gewoon...
Het is meestal gemakkelijker om te zien wat je partner anders zou moeten doen dan om te onderzoeken wat er bij jezelf gebeurt.
Toch ligt daar een belangrijk deel van de mogelijkheid tot verandering.
Wat voel jij tijdens zo'n gesprek? Wat probeer je te bereiken? Waar ben je bang voor? Wat heb je nodig? En hoe kun je dat vertellen zonder de ander verantwoordelijk te maken voor alles wat jij ervaart?
Je hebt geen volledige controle over hoe je partner reageert. Je kunt wel verantwoordelijkheid nemen voor jouw eigen aandeel in het gesprek.
Grenzen aangeven is iets anders dan de ander veranderen
Ook grenzen kunnen onderdeel worden van communicatieproblemen.
Een grens gaat in de eerste plaats over wat jij wel en niet wilt en welke keuze jij maakt wanneer iets voor jou niet goed voelt.
Dat is iets anders dan een grens gebruiken om het gedrag van de ander te bepalen.
Wanneer een gesprek vooral bestaat uit eisen over wat de ander moet veranderen, kan gemakkelijk een machtsstrijd ontstaan. Het gesprek gaat dan steeds minder over wat jullie werkelijk voelen en nodig hebben.
Duidelijker leren spreken vanuit jezelf kan helpen om dat onderscheid te maken.
Anders met elkaar in gesprek
Het doel van relatietherapie is wat mij betreft niet dat jullie het voortaan overal over eens zijn of nooit meer ruzie maken.
Verschillen horen bij relaties.
Wel kun je leren herkennen wanneer een gesprek verandert in een bekend patroon. Je kunt beter gaan begrijpen wat er bij jezelf en bij je partner onder de zichtbare reacties gebeurt en oefenen om daar anders mee om te gaan.
Soms betekent dat duidelijker zeggen wat je nodig hebt. Soms juist luisteren zonder onmiddellijk te verdedigen of op te lossen. En soms betekent het verdragen dat je partner iets anders voelt, denkt of wil dan jij.
Juist wanneer er ruimte kan bestaan voor twee verschillende mensen, kan er ook weer ruimte ontstaan voor verbinding.
Merken jullie dat gesprekken steeds opnieuw vastlopen en willen jullie onderzoeken wat er tussen jullie gebeurt? Neem dan gerust contact met mij op.
Roeland van Peer
Relatietherapeut en systeemtherapeut
Geregistreerd bij de NVRG
