Je kunt sterk verlangen naar een liefdevolle relatie en tegelijkertijd merken dat nabijheid je onrustig maakt. Misschien trek je je terug zodra iemand echt dichtbij komt. Of gebeurt juist het tegenovergestelde: wanneer je partner afstand neemt, word je onzeker en ontstaat er een sterke behoefte aan bevestiging.
Bindingsangst en verlatingsangst lijken op het eerste gezicht elkaars tegenpolen. Vanuit hechting bekeken liggen ze echter veel dichter bij elkaar.
In mijn praktijk in Utrecht begeleid ik mensen die merken dat angst voor nabijheid, afstand of verlies een belangrijke rol speelt in hun relaties. Daarbij kijken we niet alleen naar wat er in je huidige relatie gebeurt, maar ook naar de ervaringen en patronen die je hebt meegenomen.
Bindingsangst is hechtingsangst
Bindingsangst is hechtingsangst en gaat dus niet alleen over hier en nu, maar ook over toen en daar.
We leren al vroeg wat het betekent om ons aan andere mensen te verbinden. In de relaties met onze ouders en andere belangrijke mensen doen we ervaringen op met nabijheid, veiligheid, beschikbaarheid en vertrouwen.
Die ervaringen kunnen invloed hebben op de manier waarop je later relaties aangaat.
Wanneer je hebt geleerd dat nabijheid ook pijn, teleurstelling of verlies kan betekenen, kan afstand houden een manier worden om jezelf te beschermen.
Je kunt dan oprecht verlangen naar een relatie, maar tegelijkertijd merken dat er iets gebeurt zodra de verbinding sterker wordt. Je gaat twijfelen, krijgt behoefte aan ruimte of merkt vooral wat er niet goed is aan de relatie of aan je partner.
Dat hoeft geen bewuste keuze te zijn. Het kan een patroon zijn dat ooit een functie heeft gehad.
Verlatingsangst
Bij verlatingsangst kan juist afstand veel onrust oproepen.
Wanneer iemand die belangrijk voor je is minder beschikbaar lijkt, kan dat gevoelens van onzekerheid of angst activeren. Misschien heb je veel bevestiging nodig, ben je sterk bezig met wat de ander doet of ben je snel bang dat je partner je niet meer wil.
Ook hier is het interessant om verder te kijken dan alleen de huidige situatie.
Waarom raakt afstand je zo sterk? Welke betekenis krijgt het wanneer iemand even minder beschikbaar is? En herken je dat gevoel uit eerdere relaties of uit je jeugd?
De intensiteit van een reactie in het heden kan soms samenhangen met ervaringen uit het verleden.
Toen en daar, hier en nu
Dat iets zijn oorsprong in het verleden heeft, betekent niet dat je huidige relatie er niet toe doet.
Wat je partner doet heeft invloed op jou, net zoals jouw gedrag invloed heeft op je partner. Binnen een relatie ontstaat voortdurend een wisselwerking.
Maar wanneer een situatie een oude pijn of angst raakt, kan je reactie veel sterker worden dan je zelf zou willen.
Daarom kijken we naar beide.
Toen en daar: wat heb je meegemaakt en wat heb je geleerd over relaties en verbinding?
Hier en nu: wat gebeurt er in je huidige relaties en hoe reageer je wanneer je je onzeker, afgewezen of benauwd voelt?
Door die samenhang beter te begrijpen, kan duidelijker worden waarom bepaalde situaties zoveel met je doen.
Afstand zoeken of juist verbinding zoeken
Mensen beschermen zichzelf niet allemaal op dezelfde manier.
De één zoekt afstand wanneer een relatie spannend wordt. De ander probeert juist sterker de verbinding te herstellen.
Binnen een partnerrelatie kunnen die twee reacties elkaar gemakkelijk versterken.
Wanneer de ene partner zich terugtrekt, kan de andere partner zich afgewezen voelen en sterker contact gaan zoeken. Dat kan voor degene die behoefte heeft aan afstand juist weer benauwend voelen, waardoor die zich nog verder terugtrekt.
Zo ontstaat een cirkel waarin beide partners proberen om met hun eigen onzekerheid om te gaan, terwijl hun reacties de angst van de ander juist vergroten.
Vanuit systeemtherapie en EFT kijken we niet alleen naar wie wat verkeerd doet, maar naar het patroon dat tussen jullie is ontstaan.
Beschermen tegen kwetsbaarheid
Achter gedrag dat aan de buitenkant misschien afstandelijk, controlerend of veeleisend lijkt, kunnen kwetsbare gevoelens liggen.
Misschien ben je bang om verlaten te worden. Misschien verwacht je uiteindelijk teleurgesteld te raken. Of voelt afhankelijk zijn van iemand anders onveilig.
Dan kan het gemakkelijker zijn om jezelf te beschermen dan om die kwetsbaarheid te laten zien.
Het probleem is dat een beschermingsmechanisme dat pijn moet voorkomen tegelijkertijd de verbinding waarnaar je verlangt in de weg kan gaan staan.
In therapie onderzoeken we daarom niet alleen wat je doet, maar ook wat eronder ligt.
Waar bescherm je jezelf tegen? Wat gebeurt er wanneer je die bescherming even loslaat? En wat zou je eigenlijk willen kunnen delen met iemand die belangrijk voor je is?
Verbinding zonder jezelf te verliezen
Hechting gaat voor mij niet over zoveel mogelijk nabijheid.
Een gezonde relatie vraagt zowel om verbinding als autonomie.
Je wilt je met iemand kunnen verbinden en tegelijkertijd jezelf kunnen blijven. Je wilt op iemand kunnen vertrouwen zonder de ander volledig verantwoordelijk te maken voor jouw gevoel van veiligheid of geluk.
Voor iemand met bindingsangst kan de uitdaging bijvoorbeeld zijn om nabijheid toe te laten zonder direct afstand te hoeven creëren.
Voor iemand met verlatingsangst kan het juist belangrijk zijn om te ervaren dat afstand niet automatisch betekent dat de verbinding verdwijnt.
In beide gevallen gaat het om het vinden van meer vrijheid binnen relaties.
Individueel of samen met je partner
Je kunt met vragen rond bindingsangst, verlatingsangst en hechting individueel bij mij terecht.
We kunnen dan onderzoeken welke patronen je bij jezelf herkent, hoe die zijn ontstaan en hoe ze doorwerken in je huidige relaties.
Wanneer het patroon vooral zichtbaar wordt tussen jou en je partner, kan het ook zinvol zijn om samen te komen voor relatietherapie.
Binnen EFT-relatietherapie besteden we veel aandacht aan hechting en aan de emoties die onder terugkerende interactiepatronen liggen. Partners kunnen daardoor beter gaan herkennen wat er werkelijk gebeurt wanneer ze elkaar aanvallen, zich terugtrekken of wanhopig proberen contact te krijgen.
Het doel is niet om nooit meer onzekerheid of angst te voelen. Wel kun je beter leren herkennen wanneer oude patronen worden geactiveerd en meer keuze krijgen in hoe je daarmee omgaat.
Wil je onderzoeken welke rol hechting, bindingsangst of verlatingsangst in jouw relaties speelt? Neem dan gerust contact met mij op.
Roeland van Peer
Relatietherapeut en systeemtherapeut
Geregistreerd bij de NVRG
