Wanneer één van jullie is vreemdgegaan of een affaire heeft gehad, kan dat de relatie behoorlijk door elkaar schudden. Vertrouwen dat vanzelfsprekend leek, is ineens niet meer vanzelfsprekend. Degene die bedrogen is kan met veel vragen, boosheid en onzekerheid zitten, terwijl degene die is vreemdgegaan eveneens kan worstelen met wat er is gebeurd en wat dit betekent voor de relatie.
Soms is er geen seksuele affaire geweest, maar is één van jullie verliefd geworden op iemand anders of is er een emotionele band ontstaan die voor de partner als ontrouw voelt.
In mijn praktijk in Utrecht begeleid ik stellen die willen onderzoeken wat er is gebeurd, wat dit met hun relatie doet en hoe ze verder willen.
Wanneer het vertrouwen beschadigd is
Na het ontdekken van een affaire kan er veel tegelijk gebeuren.
De ene partner wil misschien precies weten wat er is gebeurd en probeert grip te krijgen op een situatie die plotseling onzeker is geworden. De andere partner kan zich schuldig voelen, zich verdedigen of juist moeite hebben met steeds opnieuw dezelfde vragen.
Daardoor kan gemakkelijk een nieuwe cirkel ontstaan.
Hoe sterker de één probeert zekerheid te krijgen, hoe meer de ander zich onder druk kan voelen. Wanneer die zich vervolgens terugtrekt, kan dat de onzekerheid van de eerste partner juist verder vergroten.
Vanuit mijn achtergrond als systeemtherapeut kijk ik naar die wisselwerking zonder daarbij uit het oog te verliezen dat er iets is gebeurd wat pijn heeft veroorzaakt.
Begrijpen is niet hetzelfde als goedpraten
Wanneer er sprake is geweest van vreemdgaan, vind ik het belangrijk om niet alleen te kijken dat het is gebeurd, maar ook te onderzoeken wat eromheen speelde.
Dat betekent niet dat we een affaire proberen goed te praten.
Wel kunnen we nieuwsgierig worden naar wat er is gebeurd.
Wat betekende de andere relatie of het andere contact? Welke verlangens speelden een rol? Wat gebeurde er vóór de affaire binnen jezelf en binnen jullie relatie? Waren er gevoelens of behoeften die moeilijk bespreekbaar waren?
Het antwoord daarop is niet noodzakelijk dat er iets mis was met jullie relatie. Mensen kunnen ook om andere redenen verliefd worden op iemand anders of buiten hun relatie iets zoeken.
Juist daarom is het belangrijk om niet te snel één verklaring te kiezen.
Als je verliefd bent geworden op een ander
Verliefd worden op iemand anders kan ook zonder dat er al sprake is geweest van een seksuele affaire.
Dat kan veel verwarring veroorzaken.
Misschien houd je nog steeds van je partner en ervaar je tegelijkertijd sterke gevoelens voor iemand anders. Dan kan de vraag ontstaan wat die verliefdheid betekent. Zegt het iets over je huidige relatie? Over iets wat je mist? Over je behoefte aan vrijheid of verandering? Of is verliefd worden op zichzelf niet voldoende om daar zulke conclusies aan te verbinden?
In therapie hoeven we niet vooraf te weten wat het antwoord moet zijn.
We kunnen onderzoeken wat er bij jou gebeurt en wat dit betekent voor jou, je partner en jullie relatie.
Verbinding en vrijheid
In veel van mijn werk komt het spanningsveld tussen verbinding en autonomie terug.
We willen ons met iemand kunnen verbinden en tegelijkertijd een zelfstandig persoon blijven met eigen gevoelens en verlangens.
Een affaire of verliefdheid op iemand anders kan vragen rond dat spanningsveld scherp naar voren brengen.
Hoeveel ruimte ervaar je binnen je relatie om jezelf te zijn? Welke verwachtingen hebben jullie van exclusiviteit en trouw? Wat betekent verbondenheid voor ieder van jullie? En welke verantwoordelijkheid neem je voor de keuzes die je maakt?
Daarbij gaat het niet alleen om wat je van je partner verlangt, maar ook om wat je zelf wilt en welke consequenties je bereid bent daarvan te dragen.
Wat betekent trouw voor jullie?
Niet ieder stel verstaat precies hetzelfde onder trouw.
Voor de één ligt de grens duidelijk bij seksueel contact. Voor een ander kan een geheime emotionele band of intensief online contact al als ontrouw voelen.
Het kan daarom belangrijk zijn om niet alleen te spreken over wat er is gebeurd, maar ook over de verwachtingen die jullie van elkaar hebben.
Welke afspraken waren er? Waren die daadwerkelijk uitgesproken of gingen jullie ervan uit dat de ander er hetzelfde over dacht? Waar liggen jullie grenzen?
Dit zijn niet alleen vragen voor stellen die monogaam leven.
Ook binnen open of polyamoreuze relaties kunnen afspraken worden geschonden en kan vertrouwen beschadigd raken. Consensuele non-monogamie betekent immers dat de betrokkenen instemmen met de ruimte die er voor andere contacten of relaties bestaat.
Kunnen en willen jullie samen verder?
Na een affaire komt vaak de vraag: kunnen we dit herstellen?
Daar zit soms nog een andere vraag vóór: willen we samen verder?
Het antwoord hoeft niet onmiddellijk duidelijk te zijn.
Relatietherapie kan ruimte bieden om te onderzoeken wat er is gebeurd, wat er tussen jullie nog aanwezig is en wat ieder nodig heeft om een keuze te kunnen maken.
Wanneer jullie samen verder willen, betekent dat niet dat het gebeurde vergeten moet worden. Er zal aandacht nodig zijn voor de beschadiging en voor het opnieuw opbouwen van vertrouwen.
Maar ook degene die is vreemdgegaan heeft een verantwoordelijkheid: niet alleen voor wat er is gebeurd, maar ook voor het onderzoeken van de eigen keuzes, gevoelens en verlangens.
Verder na ontrouw
Er bestaat geen standaardroute die ieder stel na vreemdgaan moet volgen.
Sommige stellen besluiten hun relatie voort te zetten. Andere stellen ontdekken dat ze niet samen verder willen. En soms verandert de manier waarop partners naar hun relatie en de afspraken daarbinnen kijken.
Mijn rol is niet om te bepalen welke uitkomst de juiste is.
Als systeemtherapeut help ik jullie om te onderzoeken wat er tussen jullie gebeurt, welke patronen een rol spelen en wat ieder van jullie nodig heeft om verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen positie.
Van daaruit kunnen jullie bepalen hoe jullie verder willen.
Willen jullie samen onderzoeken wat een affaire, overspel of verliefdheid op iemand anders voor jullie relatie betekent? Neem dan gerust contact met mij op.
Roeland van Peer
Systeemtherapeut en supervisor
Geregistreerd bij de NVRG
